In Memoriam spoorwegovergang ‘t Haantje Rijswijk

Bijna 174 jaar heeft ze dienst gedaan: de spoorwegovergang aan ‘t Haantje te Rijswijk. Dat is lang. Het begon in 1847 toen het spoor werd doorgetrokken van Den Haag naar Rotterdam. Op dinsdag 13 april 2021 functioneert ze voor het laatst. Mijn filmopname daarvan combineer ik met een historische krantenfoto uit 1926 en foto’s die ik gemaakt heb van de verbreding van het spoor tussen Rijswijk en Delft (verbreding van het traject Delft-Rotterdam heeft van de Nederlandse overheid inmiddels groen licht gekregen). Daaruit resulteert In Memoriam spoorwegovergang ‘t Haantje Rijswijk 1847-2021, dat ik als een historisch filmpje beschouw.

Op dinsdag 13 april 2021 ‘s avonds om 19.30 uur maak ik deze historische opname.
Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , | Leave a comment

Riskante vrijheid

Mijn 98e opiniestuk of recensie over een filosofisch, levensbeschouwelijk en soms historisch boek gaat over Het kwaad, Het drama van de vrijheid van Rüdiger Safranski. De auteur brengt tal van filosofen en schrijvers voor het voetlicht en ‘beproeft’ ze op wat ze te schrijven hebben over de menselijke vrijheid, het zelfbewustzijn en het kwaad. Safranski schrijft er uitsluitend abstract over. Alleen in hoofdstuk vijftien – dit gaat over Hitler, zijn waandenkbeelden en de catastrofale gevolgen – wordt het concreet. Mijn bevindingen verwoord ik in  Riskante vrijheid, Het kwaad is alom.

Lucas van Leiden, Het laatste oordeel, detail

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Historisch Jaarboek 2020 Rijswijk

Het Jaarboek 2020 van de Historische Vereniging Rijswijk (HVR) heeft deze keer twee speciale katernen: één over de Tweede Wereldoorlog en één over de tuinbouw in Rijswijk. Het eerste is bedoeld om aandacht te besteden aan dit ‘jubileumjaar’, vijfenzeventig jaar na WO II. Het tweede katern wil voorzien in een leemte: er is in het verleden vrijwel niets over tuinbouw in Rijswijk geschreven. Voor beide katernen heb ik artikelen aangeleverd. Twee daarvan publiceer ik nu in digitale vorm: Ik kon die Duitse soldaten wel aanvliegen! en  Tuinder in de Strijp. Veel leesplezier!

Voorzijde Jaarboek 2020

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

De vrije wil is zo kwaad nog niet

Brieven over het kwaad, hertaald en ingeleid door Miriam van Reijen, bevat de correspondentie tussen Benedictus de Spinoza en Willem van Blijenbergh. De titel zegt het al: hoofdthema in de brievenschrijverij tussen Spinoza en Van Blijenbergh is het kwaad. Bestaat het of bestaat het niet? En alles wat ermee samenhangt: zonde, schuld, straf, beloning …? En bovenal: bestaat de vrije wil? De beide heren komen niet tot een vergelijk. Na drie maanden stopt de correspondentie. Over wat Spinoza moderne lezers te bieden heeft wat betreft het denken over ethiek wil ik in mijn opiniestuk De vrije wil is zo kwaad nog niet duidelijk zijn.

Benedictus de Spinoza

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Hoera! Ik ben het!

Handboek voor de moderne stoïcijn, 52 oefeningen voor een evenwichtig leven is praktische filosofie. De auteurs, Massimo Pigliucci en Gregory Lopez, bieden de lezer tal van oefeningen om hun karakter zó om te vormen dat ze zich in toenemende mate een moderne stoïcijn kunnen noemen. Stoïcisme is in. ‘Deze wijsgerige richting uit de klassieke Oudheid heeft wel iets’, meende ik toen ik Persoonlijke notities van keizer-filosoof Marcus Aurelius las. Zelf ben ik niet zo’n ‘handboekenmens’, dus zit ik niet 52 weken lang allerlei oefeningen te doen. In Hoera! Ik ben het! vertel ik met een knipoog hoe ik over dit soort boeken denk.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Totalitarisme: briljante filosofie, schurende geschiedenis

Misschien ben ik wel verliefd op Hanna Arendt: ik kan haar boeken niet laten liggen. Als geen ander filosofeert zij op het scherpst van de snede. Daarbovenop is ze origineel. Zo noemt ze totalitarisme een nieuwe regeringsvorm die wezenlijk anders is dan dictatuur of despotisme. Ze weet van haar betoog een ‘kathedraal’ te maken waarin elke bouwsteen past. Totalitarianism is het derde boek in de reeks The Origins of Totalitarianism, voor het eerst uitgegeven in 1951. Het wordt alom geprezen als het sterkste deel. Ik ben tot de ontdekking gekomen, dat begrippen als massa, gepeupel, elite en frontgeneratie hun historische connotaties verliezen en abstracte, filosofische termen worden zodra zij in haar betoog een rol gaan spelen. Anders dan sommige historici stoor ik me daar niet aan, omdat Arendt geen historica maar filosofe is. In mijn opiniestuk Totalitarisme: briljante filosofie, schurende geschiedenis ga ik daar nader op in.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Historisch met Sion verbonden

Prins Claus bezoekt in 1985 het bedrijf van Alex Eijgenraam in Sion (Rijswijk)

De Historische Vereniging Rijswijk (HVR) besteedt dit en volgend jaar in haar Jaarboek extra aandacht aan de tuinbouw in eigen gemeente. Vooral twee gebieden komen daarbij in beeld: De Strijp en Sion. De ontwikkeling van de tuinbouw in Sion is niet los te zien van die rond Delft en in het Westland. Het tuindersgeslacht Eijgenraam is al enkele eeuwen met Sion verbonden. Leon Eijgenraam, die als ondernemer heeft gehandeld in arrangementen met bloemen voor de buitenlandse detailhandel, vertelt met trots over zijn vader Alex die in Sion ‘tuinde’. Daarover gaat het artikel Historisch met Sion verbonden.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Valt er nog wat te handelen?

De menselijke conditie van Hannah Arendt eist close reading, niet in de laatste plaats vanwege de complexe zinnen waarin zij grossiert. Maar het loont de moeite. Wat een scherpe denker! Wat een prachtfilosofie! Wat een vondst dat onderscheid tussen arbeiden, werken en handelen! Handelen, of politiek bedrijven, heeft zij als menselijke activiteit zeer hoog zitten. Ze filosofeert erover dat het een aard heeft. Maar wat ik mis is een analyse van wat er in onze tijd van dat handelen of politiek bedrijven nog overgebleven is. En hoe dat nieuw leven ingeblazen kan worden. Mijn opiniestuk Valt er nog wat te handelen? steekt de loftrompet, maar verwoordt ook dat gemis.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Van moestuin en boomgaard tot ‘glazen stad’

Wateringen is een deel van de ‘glazen stad’. Opvallend zijn de vele schoorstenen (foto: plusminus 1932)

De tuinbouw in het Westland begint in de zeventiende eeuw, heel bescheiden, met hier en daar een moestuin en een boomgaard. In de eeuwen daarna wordt weiland steeds meer omgezet tuinbouwgrond. Aardappelteelt zal een hoge vlucht nemen. Eind negentiende begint de metamorfose van ‘vollegrondscultuur’ in glastuinbouw: eerst zogenaamd ‘platglas’, dan het staande glas van (druiven)serres en tenslotte uitgebreide, verwarmde warenhuizen. Het hele Westland wordt ermee bedekt. Vandaar de naam ‘glazen stad’. Rijswijk, dat tegen het Westland ‘aanschurkt’, kent een soortgelijke ontwikkeling, zij het op bescheidener schaal. In het artikel Van moestuin en boomgaard tot ‘glazen stad’ beschrijf ik in vogelvlucht de ontwikkeling van de tuinbouw in het Westland, daarna zoom ik in op wat Rijswijk op dat gebied te zien geeft.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Willen weten dat je onwetend ben

Voor mij is Filosofie als een manier van leven van Pierre Hadot een eyeopener. De filosofie in de Oudheid excelleert niet alleen in gedachtegoed dat te denken geeft, maar ook in een passende manier van leven. Leraren en leerlingen komen in filosofische scholen bijeen om naast het leren omgaan met filosofie als denkwijze ook die bijbehorende manier van leven handen en voeten te geven. Vanuit onze huidige academische filosofie letten we eenzijdig op het denken van de filosofen uit de Oudheid. Hadot maakt inzichtelijk dat die kijk eenzijdig is. Je merkt aan alles dat hij verlangt naar een eigentijdse vorm van filosoferen dat tegelijkertijd een manier van leven is. In mijn opiniestuk Willen weten dat je onwetend bent  bespreek ik de sterke en minder sterke kanten van het boek.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment